Μια μέρα πριν τις ευροεκλογές κάθομαι στο μπαλκόνι με τον παππού μου και συζητάμε περί πολιτικής. Κάθε φορά που τα αίματα ανάβουν άθελα μου υψώνω την φωνή. Μίλα σιγά μου λέει, μην ακούσουν οι γείτονες τι λέμε και μας πάρουν με στραβό μάτι.
Δεν αρκεί που στο λόγο μας βάζει φρένα το σύστημα, θέτουμε και εμείς δικά μας όρια περιορίζοντας ακόμα περισσότερο την ελευθερία μας. Και δεν το κάνουμε αυτό επειδή έτσι μας αρέσει, αλλά από φόβο, που όσα χαρτιά και αν μας πούνε ότι δεν υπάρχει λόγος να υπάρχει, αυτός φωλιάζει μέσα μας και μας κρατάει σε επιφυλακή.
Δεν σιωπούμε μόνο σε θέματα πολιτικής. Ποτέ μου δεν πίστεψα σε θεό και όμως στο σχολείο έκανα πάντα προσευχή. Έτσι απέφευγα προβλήματα όχι μόνο με θρήσκους καθηγητές, αλλά και μαθητές, που από το σπίτι τους μάθανε ότι ο άθεος είναι κακός άνθρωπος.
Οι νομικοί περιορισμοί είναι και αυτοί έντονοι. Όχι σε όλον τον κόσμο αλλά σίγουρα στην χώρα μας. Το άρθρο 14 του Συντάγματος ξεκινά ιδανικά. ‘Καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, εγγράφως και δια του τύπου τους στοχασμούς του, τηρώντας τους νόμους του κράτους.’ Στην συνέχεια ακολουθεί ένα κατεβατό περιορισμών. Βλέποντας το σε σύγκρισή με το αντίστοιχο άρθρο του Αμερικάνικου Συντάγματος θα μας πιάσει απελπισία. Στο δεύτερο δεν υπάρχει κανένας περιορισμός, η ελευθερία του λόγου δεν έχει όρια. Στην Ελλάδα πάλι, την γενέτειρα της δημοκρατίας τα εκτός και αν δεν έχουν τέλος.
Έχουμε τα κότσια να ξεσπάμε όταν νιώθουμε αδικημένοι σε μικρά θέματα, όταν όμως μας κλείνουν το στόμα δεν κάνουμε τίποτα για να το ανατρέψουμε. Αυτό δεν ξεκίνησε σήμερα. Είναι μια κατάσταση που υπάρχει ανέκαθεν και τροφοδοτείται από εμάς τους ίδιους, όταν μιλάμε σιγά για να μην ακούσει ο γείτονας τι λέμε, όταν προσποιούμαστε ότι είμαστε κάτι που δεν είμαστε. Έτσι επιβιώνουμε στην δημοκρατική μας δικτατορία, σωπαίνοντας.
Το εντυπωσιακό όμως είναι άλλο. Δεν καταλαβαίνουμε ότι δεν είμαστε ελεύθεροι. Νομίζουμε ότι είμαστε χωρίς όμως αυτό να ισχύει. Ανοίγουμε την εφημερίδα και δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν κάποιος δημοσιογράφος ήθελε κάτι να μας πει και δεν μπόρεσε. Το ίδιο ισχύει για όλα τα μέσα. Το ίδιο ισχύει και για την απλή φωνή, όταν αυτή είναι δημόσια.
Αν ο νόμος δεν αλλάξει, το αποτέλεσμα αργά ή γρήγορα θα είναι ατομική και μαζική τιμωρία. Σε κάθε αντίθετη άποψη κάποιο εκτός και αν θα βρει έδαφος να ανθίσει.
Δεν αρκεί που στο λόγο μας βάζει φρένα το σύστημα, θέτουμε και εμείς δικά μας όρια περιορίζοντας ακόμα περισσότερο την ελευθερία μας. Και δεν το κάνουμε αυτό επειδή έτσι μας αρέσει, αλλά από φόβο, που όσα χαρτιά και αν μας πούνε ότι δεν υπάρχει λόγος να υπάρχει, αυτός φωλιάζει μέσα μας και μας κρατάει σε επιφυλακή.
Δεν σιωπούμε μόνο σε θέματα πολιτικής. Ποτέ μου δεν πίστεψα σε θεό και όμως στο σχολείο έκανα πάντα προσευχή. Έτσι απέφευγα προβλήματα όχι μόνο με θρήσκους καθηγητές, αλλά και μαθητές, που από το σπίτι τους μάθανε ότι ο άθεος είναι κακός άνθρωπος.
Οι νομικοί περιορισμοί είναι και αυτοί έντονοι. Όχι σε όλον τον κόσμο αλλά σίγουρα στην χώρα μας. Το άρθρο 14 του Συντάγματος ξεκινά ιδανικά. ‘Καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, εγγράφως και δια του τύπου τους στοχασμούς του, τηρώντας τους νόμους του κράτους.’ Στην συνέχεια ακολουθεί ένα κατεβατό περιορισμών. Βλέποντας το σε σύγκρισή με το αντίστοιχο άρθρο του Αμερικάνικου Συντάγματος θα μας πιάσει απελπισία. Στο δεύτερο δεν υπάρχει κανένας περιορισμός, η ελευθερία του λόγου δεν έχει όρια. Στην Ελλάδα πάλι, την γενέτειρα της δημοκρατίας τα εκτός και αν δεν έχουν τέλος.
Έχουμε τα κότσια να ξεσπάμε όταν νιώθουμε αδικημένοι σε μικρά θέματα, όταν όμως μας κλείνουν το στόμα δεν κάνουμε τίποτα για να το ανατρέψουμε. Αυτό δεν ξεκίνησε σήμερα. Είναι μια κατάσταση που υπάρχει ανέκαθεν και τροφοδοτείται από εμάς τους ίδιους, όταν μιλάμε σιγά για να μην ακούσει ο γείτονας τι λέμε, όταν προσποιούμαστε ότι είμαστε κάτι που δεν είμαστε. Έτσι επιβιώνουμε στην δημοκρατική μας δικτατορία, σωπαίνοντας.
Το εντυπωσιακό όμως είναι άλλο. Δεν καταλαβαίνουμε ότι δεν είμαστε ελεύθεροι. Νομίζουμε ότι είμαστε χωρίς όμως αυτό να ισχύει. Ανοίγουμε την εφημερίδα και δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν κάποιος δημοσιογράφος ήθελε κάτι να μας πει και δεν μπόρεσε. Το ίδιο ισχύει για όλα τα μέσα. Το ίδιο ισχύει και για την απλή φωνή, όταν αυτή είναι δημόσια.
Αν ο νόμος δεν αλλάξει, το αποτέλεσμα αργά ή γρήγορα θα είναι ατομική και μαζική τιμωρία. Σε κάθε αντίθετη άποψη κάποιο εκτός και αν θα βρει έδαφος να ανθίσει.